Bibliotheek Hilversum 95 jaar 1910-2005
logo bibliotheek hilversum

BIBLIOTHEEK HILVERSUM 95 JAAR 1910-2005

De geschiedenis van de Openbare Bibliotheek begon eigenlijk toen de Hilversumse Bond van Nederlandse Onderwijzers pleitte voor een openbare leeszaal.

In 1909 werd een comité ter voorbereiding opgericht en op 10 december 1910 kon de eerste openbare bibliotheek, gelegen op de hoek Herenstraat/Veerstraat, officieel worden geopend.

De bibliotheek bestond uit twee naast elkaar gelegen panden, door een overdekte gang met elkaar verbonden en omringd door een flinke boomgaard, die een paar jaar later geheel verdween. Het vrijgekomen terrein werd verhuurd aan de Natuurhistorische Vereeniging, die er haar botanische tuin vestigde. In 1930 verhuisde de botanische tuin naar de huidige plek aan de Zonnelaan. (Dr. Costerustuin).
De collectie bestond voor het grootste deel uit schenkingen. Tot deze schenkingen behoorde ook een grote prenten- en schilderijencollectie in fraaie houten lijsten. Deze schilderijen konden voor 5 cent per maand geleend worden.

Naast de algemene Leeszaal werden spoedig de Christelijke- (1913 )en Roomsch-Katholieke Bibliotheek opgericht (1918). In 1918 werd het eerste filiaal geopend, het tweede in het land, in het Bloemenkwartier in het poortgebouw van Dudoks woningcomplex aan de Neuweg.
In 1919 werd dankzij een raadsbesluit, waarbij aan de Hilversumse Bibliotheken een gemeentesubsidie werd verstrekt, de financiële positie van de bibliotheek verbeterd.
In 1933 verhuisde de Algemene Openbare Leeszaal naar de huidige plek aan de ’s-Gravelandseweg.

In de crisistijd kregen de bibliotheken het zwaar te verduren, het ledental liep terug omdat er weinig aangeschaft kon worden. Nog moeilijker werd het toen de oorlog uitbrak. Eén van de maatregelen van de Duitsers was het bevel tot inleveren van alle boeken met aanwijzingen voor het bouwen van radioseintoestellen. Bolsjewistische bellettrie en studieboeken met antinationaal-socialistische strekking moesten uit de circulatie genomen worden, maar hoefden niet te worden ingeleverd. Dit gold ook voor Engelse en Amerikaanse schrijvers die voor 1904 gestorven waren. Portretten van leden van het Koninklijk Huis moesten verwijderd worden.

In 1942 vorderden de Duitsers de Leeszaal aan de ’s-Gravelandseweg. Er werd een onderkomen gevonden in een pand op de hoek Groest/Stationstraat. De verhuizing moest gebeuren met open bakfietsen bij gebrek aan verhuiswagens en kisten. Voor studie en krantenzaal was geen ruimte meer. De opstelling was zeer onoverzichtelijk.

De Algemene Openbare Bibliotheek heeft een werknemer moeten ontslaan en een bestuurslid uit zijn functie moeten zetten omdat ze van Joodse afkomst waren. De studiezalen van de Christelijke en Roomsch-Katholieke bibliotheek waren gedurende de Tweede Wereldoorlog gesloten omdat zij weigerden een bord met opschrift “Verboden voor Joden” te plaatsen.

Na de bevrijding hebben de Canadezen nog enkele maanden in het gebouw aan de ’s-Gravelandseweg gezeten.Toen de bibliotheek er weer haar intrek in wilde nemen bleek het gebouw zwaar beschadigd en uitgewoond te zijn door de Duitse bezetter. Het bestuur moest een lening afsluiten van fl. 75.000, - voor herstel.



Weetjes over de bibliotheek....

IN HET BEGIN was de bibliotheek toegankelijk voor personen van 18 jaar of ouder.
15 tot 18-jarigen hadden alleen toegang met toestemming van de ouders of verzorgers. De gehuwde vrouw had toestemming van haar echtgenoot nodig om het lidmaatschap te verkrijgen. De houder van het lidmaatschap was verplicht eventuele ziekten te vermelden teneinde voor ontsmetting van de boeken te kunnen zorgen.
De contributie bedroeg fl. 0,50 . De bibliotheek was elke dag geopend, ook op zondag.

TRIFOLIUM; UNIEKE SAMENWERKING.
De Hilversumse wijken Over het Spoor waren voor de oorlog flink gegroeid. De bewoners echter waren verstoken van een bibliotheek in hun eigen wijk. Geen van de drie Openbare bibliotheken; de Algemene, de Katholieke en de Protestants Christelijke, kon zich een toen een eigen filiaal veroorloven.

De beste oplossing voor dit probleem was samenwerken. Samenwerken tussen instellingen met een verschillende levensbeschouwelijke achtergrond was toen nog heel bijzonder. De bibliotheken konden een houten voormalig kantoorgebouwtje huren. In 1955 werd het gemeenschappelijke filiaal “Trifolium” geopend. De naam betekent samen aan één steeltje groeien en toch hun eigenheid bewaren. Iedere bibliotheek had een eigen balie. Het publiek leende bij de bibliotheek van zijn keuze. Iedere bibliotheek had zijn eigen boekenbezit.

De samenwerking verliep goed. Het was een goede voorbereiding voor het samengaan van de Hilversumse bibliotheken. Uiteindelijk kwam er een volwaardig filiaal aan de Jan van der Heijdenstraat.


HILVERSUMS EERSTE FILIAAL
was het tweede filiaal in Nederland!
Het was een filiaal van de Algemene Openbare Leeszaal, gevestigd in het bloemenkwartier in het poortgebouw van het door Dudok ontworpen woningcomplex aan de Neuweg.


GEBOUWEN WAARIN HILVERSUMSE OPENBARE BIBLIOTHEKEN GEVESTIGD ZIJN EN WAREN
1910-1933 Herenstraat hoek Veerstraat OLB*)
1913-1924 Havenstraat 47 OCBL*)
1918-1978 Filiaal Neuweg OLB
1918-1964 Groest 104 RKOLB *)
1924-1977 Havenstraat 71 (Boazhuis) OCBL
1932-1941 Uitleenpost Huize Nazareth, Dr. Cuijpersplein RKOLB
1933-heden ’s Gravelandseweg 55 OLB
1942-1945 ’s Gravelandseweg gevorderd door de Duitsers  
1942-1946 Stationsstraat 38/40 OLB
194?-1946 ’s Gravelandseweg in gebruik bij de Canadezen als Maple Leaf Club  
Vanaf 1946 Was het gebouw aan de ’s Gravelandseweg weer in gebruik als bibliotheek  
1950-1955 Uitleenpost Oude Drift OCBL
1955-1982 Trifolium, Rigelstraat, gezamenlijk filiaal van de Hilversumse Openbare Bibliotheken  
1964-1978 Gebouw Koninginneweg RKOLB
1971-1990 Filiaal Kerkelanden, Kapittelweg 383  
1973-1984 Uitleenpost Riebeeck RIEBLIO
1977-2006 Filiaal Diependaalselaan 197 ZUID
1978-1992 Filiaal Lopes Diaslaan 453  
1979-1996 Jeugduitleenpost De Meent  
1982-2006 Filiaal Jan van der Heijdenstraat 172 OOST
       
1974 en 1995
Het gebouw ’s Gravelandseweg 55 is tijdelijk gesloten geweest tijdens verbouwingen    
1988 Het gebouw ’s Gravelandseweg 55 is tijdelijk gesloten geweest tengevolge van een brand  
       
* OLB OPENBARE LEESZAAL EN BIBLIOTHEEK  
* OCBL OPENBARE CHRISTELIJKE BIBLIOTHEEK EN LEESZAAL  
* RKOLB ROOMS-KATHOLIEKE OPENBARE LEESZAAL EN BIBLIOTHEEK  
* SHOB In 1972 zetten de Hilversumse Openbare Bibliotheken hun werk gezamenlijk voort als
STICHTING HILVERSUMSE OPENBARE BIBLIOTHEKEN